Due diligence przy zakupie jachtu — co sprawdzić, zanim wydasz milion euro

Zacznijmy od prawdy, której nie usłyszysz od sprzedającego: kupno jachtu to nie kupno samochodu. Auto za 200 tysięcy sprawdzisz w tydzień — historia w internecie, diagnostyka w warsztacie i już wiesz, na czym stoisz. Z jachtem za milion euro ta wygoda znika całkowicie. Nie ma żadnego „Carfaxu dla jachtów". Nikt nie ma obowiązku pokazać Ci historii serwisowej. A sprzedający — powiem wprost — często wie o usterkach, o których wiedzą tylko on i jego kapitan, i wcale nie pali się, żeby Ci o nich powiedzieć.

Pod ładnym żelkotem kryje się skomplikowana maszyna: dwa silniki, generator, klimatyzacja, odsalarka wody, hydraulika, elektryka, nawigacja. Każdy z tych elementów potrafi po zakupie wygenerować rachunek rzędu kilkudziesięciu tysięcy euro. Due diligence — czyli porządne prześwietlenie jachtu przed podpisaniem umowy — jest po to, żeby te niespodzianki wyłapać, póki są jeszcze problemem sprzedającego, a nie Twoim. Przez 20 lat na tym rynku widziałem obie wersje tej historii. Opowiem Ci, jak wygląda ta dobra.

Survey, czyli ktoś, kto szuka dziury w całym — i dobrze

„Survey" brzmi technicznie, więc przetłumaczę po ludzku: to dokładna inspekcja jachtu, którą robi niezależny, certyfikowany rzeczoznawca morski. Jego jedyne zadanie to znaleźć wszystko, co nie gra. Nie jest kolegą, nie jest „znajomym, który zna się na łódkach" — to fachowiec, który na koniec wręcza Ci raport na kilkadziesiąt stron.

Zapamiętaj jedną zasadę, bo jest ważniejsza niż cała reszta tego artykułu: survey zamawiasz i płacisz Ty — kupujący. Nigdy sprzedający. Jeśli sprzedający mówi „mam świeży raport, nie musisz robić swojego" — właśnie dostałeś najważniejszy sygnał ostrzegawczy w całej transakcji. Raport opłacony przez drugą stronę pracuje dla drugiej strony.

Dobra inspekcja to trzy etapy. Najpierw przegląd na wodzie — elektryka, instalacje, wyposażenie. Potem haul-out, czyli wyciągnięcie jachtu z wody (tak, dosłownie wyjmuje się go dźwigiem), żeby obejrzeć to, czego normalnie nie widać — kadłub pod linią wody, ster, śruby. Rzeczoznawca puka w kadłub i mierzy wilgotność laminatu, bo to właśnie tam chowają się najdroższe niespodzianki. Na koniec próba morska, o której za chwilę. Dla jachtu 15–25 metrów taki komplet to zwykle 3 000–8 000 euro za survey kadłuba, plus 500–1 500 euro za każdy silnik, plus koszt slipu. Wiem, że to brzmi jak dużo. Ale to ułamek procenta ceny jachtu — i potrafi Cię uchronić przed wydatkiem dziesięć razy większym.

„Survey to jedyny moment, w którym masz pełnię władzy w negocjacjach. Każda usterka znaleziona przez rzeczoznawcę to albo niższa cena, albo naprawa na koszt sprzedającego, albo Twoje spokojne wyjście z transakcji. Po podpisaniu umowy ta władza znika."

— Tomasz Wrzesiński, broker jachtowy, Monaco

Czy ten jacht na pewno jest „czysty"? Sprawdź to, zanim się zakochasz

To jest krok, który pomija mniej więcej co drugi kupujący — a potrafi zaboleć najbardziej. Jacht może wyglądać na wolny od długów i wciąż mieć na sobie hipotekę morską, czyli zastaw zarejestrowany w kraju jego bandery. Mówiąc prosto: kupujesz jacht razem z cudzym kredytem. Dlatego rejestr bandery sprawdza się przed podpisaniem czegokolwiek, a nie po.

Gdzie się sprawdza? Zależnie od bandery — Malta, Kajmany, Gibraltar, Wyspy Marshalla mają porządne, sprawdzalne rejestry. Jeśli jacht pływa pod jakąś egzotyczną banderą typu Vanuatu czy Belize i nic nie da się zweryfikować — dla mnie to sam w sobie powód do ostrożności. Przy okazji sprawdź historię: ilu miał właścicieli, czy ubezpieczyciel nie spisał go kiedyś na straty („szkoda całkowita"), czy nie wisi nad nim sprawa sądowa.

I jeszcze jedno, z doświadczenia: przy transakcji powyżej pół miliona euro prawnik morski po Twojej stronie to nie fanaberia, tylko konieczność. Sprzedający ma swojego. Umowa (MOA — Memorandum of Agreement) podpisana bez własnego prawnika to ruletka. Warto też wiedzieć, co się dzieje na rynku — bo w 2026 mamy rok kupującego, a to oznacza, że na sprzedaż trafia też więcej jednostek „z przeszłością", wystawianych przez ludzi pod presją.

Próba morska — nie daj się zbyć rundką po marinie

Klasyczny numer: sprzedający proponuje „próbę morską", wypływacie na pół godziny, ładnie buja, robicie kilka zdjęć i wracacie. To nie jest próba morska — to przejażdżka. Prawdziwy test trwa minimum trzy–cztery godziny i wygląda tak, jakbyś naprawdę używał tego jachtu. Między innymi co najmniej 20 minut na pełnej mocy — bo dopiero pod obciążeniem widać, jak silniki trzymają temperaturę, ciśnienie oleju, czy nie dymią i nie wibrują.

Weź na pokład swojego mechanika, nie polegaj na kapitanie sprzedającego. Sprawdźcie sterowanie (czy nie ma luzów i opóźnień), zachowanie na fali, kotwicę, systemy ratunkowe. A po powrocie zrób rzecz, o której wszyscy zapominają: zejdź do maszynowni i po prostu popatrz. Czy jest sucho? Czy nigdzie nie kapie olej ani paliwo? To te drobiazgi powiedzą Ci o jachcie więcej niż najgrubszy segregator faktur.

Dokumenty potrafią kłamać — zadawaj niewygodne pytania

Sprzedający kładzie przed Tobą gruby folder: logbooki, faktury, pieczątki. Wygląda solidnie? Może. Ale zadaj konkretne pytania. Gdzie serwisowano silniki — w autoryzowanym serwisie czy „u znajomego"? Ile naprawdę mają motogodzin? Licznik da się wyzerować. Porównaj liczby z logiką: dziesięcioletni jacht używany „tylko latem" powinien mieć jakieś 400–600 motogodzin. Jeśli pokazuje 150 — pytanie brzmi, gdzie był przez te dziesięć lat. A jeśli stał w marinie z włączoną klimatyzacją, to są motogodziny generatora, których w papierach często „nie ma".

To nie jest czepianie się. Zaległy serwis silników to realnie 15 000–40 000 euro, a odłożony remont klimatyzacji na 25-metrowym jachcie — kolejne 20 000–50 000. Historia serwisowa mówi Ci nie tylko, w jakim stanie jest jacht, ale ile zapłacisz w pierwszym roku. Jeśli chcesz rozpisać sobie te koszty na spokojnie, zajrzyj do reszty biblioteki — mam tam osobne teksty o kosztach posiadania.

Przekazanie jachtu — najcenniejsze 3 dni, które większość marnuje

Umowa podpisana, pieniądze przelane, jacht Twój. I tu większość ludzi wydaje westchnienie ulgi i odpuszcza. Błąd — bo właśnie teraz zaczyna się etap, który potrafi Ci oszczędzić mnóstwo nerwów: przekazanie. Najlepszy scenariusz to trzy–pięć dni, podczas których Twój kapitan i kapitan sprzedającego są razem na jachcie. Tamten zna każdy dziwny dźwięk, każdy kaprys nawigacji, każdy patent na tankowanie. Ta wiedza jest bezcenna — i znika bezpowrotnie, jeśli przekazanie trwa pół godziny „na szybko".

Przy okazji przetestuj wszystko ostatni raz: klimatyzację w każdej kabinie, odsalarkę, generator pod obciążeniem, stabilizatory, każde okno i luk. To ostatni moment, kiedy ewentualna usterka jest formalnie problemem sprzedającego, nie Twoim. Wykorzystaj go. Jeśli chcesz zobaczyć, jak na co dzień wygląda ta robota od środka, napisałem o tym osobno: jak naprawdę wygląda praca brokera w Monaco, a aktualne jednostki znajdziesz na wyachts.shop.

Na koniec: to nie jest koszt, to Twój spokój

Policzmy. Pełne due diligence przy jachcie za 1,5 mln euro — survey, silniki, prawnik, sprawdzenie rejestru — to 8 000–20 000 euro. Czyli poniżej 1,5% wartości transakcji. W zamian dostajesz pewność prawną i techniczną, twardą wycenę, która daje Ci argumenty w negocjacjach, i — co dla mnie najważniejsze — spokojny sen po zakupie.

Po 20 latach w tej branży widzę jedną prawidłowość. Ludzie, którzy odpuścili sprawdzanie, bo „sprzedający wydawał się w porządku" — prawie zawsze tego żałowali. Ludzie, którzy zrobili pełną inspekcję — ani razu nie żałowali wydanych na nią pieniędzy. Tyle. Wybór jest Twój, ale teraz przynajmniej wiesz, na czym stoisz.